Als leiden lijden wordt

Hoe ga je om met twijfel terwijl iedereen luid applaudisseert en niemand kritische vragen stelt?

Steeds vaker zie ik leiders lijden. Niet door hun team, niet door hun strategie, maar door hun eigen innerlijke strijd rond keuzes die ze maken. Hoe komt dat? En waarom is het zo moeilijk om dit te veranderen?

Patroon

Als ik om me heen kijk, zie ik steeds hetzelfde patroon terugkomen. Waarom is het zo moeilijk om de verandering, waar zoveel mensen naar verlangen echt te realiseren? Ik krijg hier in mijn coaching regelmatig mee te maken. En dan heb ik het nog niet eens over het wereldnieuws dat dagelijks op ons afkomt. Wereldleiders die geen tegenspraak dulden, tegenstanders of anders denkenden onderdrukken of mensen uit hun functie zetten als ze kritische geluiden laten horen.

Vertrouwen

In de gesprekken hoor ik vaak een gebrek aan vertrouwen om een conflict aan te gaan. Vaak is er er angst voor de consequenties of gebrek aan vertrouwen in een positieve uitkomst. Daarnaast is er een groep mensen die geen enkele behoefte heeft om de status quo te doorbreken. Macht, geld en status spelen daarbij vaak een rol. Ego — of toch angst??

Angst

Angst is zelden zichtbaar, maar stuurt vaker beslissingen dan leiders durven toegeven.

Angst heeft evolutionair gezien waardevolle betekenis omdat het ons helpt overleven in gevaarlijke situaties. Het brengt ons in een verhoogde staat van waakzaamheid. Angst zorgt er echter ook voor dat we overschakelen van lange termijn denken naar korte termijn denken. Er dient immers nu een oplossing gevonden te worden om het gevaar te elimineren.

Risico’s

Juist dat korte termijn denken, zorgt voor risico’s. Micro-management, het klein houden of afremmen van getalenteerde mensen, het achterhouden van informatie of het in stand houden of promoveren van ‘ja-knikkers’ omdat mensen die kritisch zijn als risico gezien worden. Angst zorgt ook voor onzekerheid. Dit versterkt vaak het gevoel van onzekerheid, waardoor er opnieuw korte termijn denken nodig is.

Dilemma

En hiermee lijkt de cirkel rond te zijn en blijft de angst regeren. We hebben immers allemaal behoefte aan erkenning en niemand vindt het fijn om afgewezen te worden. Wat als iemand twijfelt aan je loyaliteit of competenties. Zeker als dit ook nog eens gekoppeld wordt aan het wel of niet behouden van je positie. Een duivels dilemma dus waar ons ego graag gebruik van maakt. Maar wat zou er gebeuren als je als leider je meest talentvolle mensen wel de ruimte geeft en als je kritische vragen ziet als een kans om te leren? Grote kans dat de ‘ja-knikkers’ dit niet leuk vinden, zij hebben dit immers nooit durven doen. Iets waar je als leider ook rekening mee hebt te houden.

Ruimte

Stel dat status of macht geen rol speelt. Dat leiders hun ego opzij zetten en ja‑knikkers niet langer ja knikken.  Dat ze kritische stemmen en tegenspraak zien als kansen — als brandstof voor groei. Dan ontstaat er een psychologisch veilige omgeving voor creativiteit, groei, dialoog en — waar nodig — conflict, zonder angst voor negatieve consequenties. Misschien is dat wel het leiderschap waar organisaties – en de wereld – nu het meest naar verlangen.

Lange termijn denken dus. Misschien, heel misschien, ontstaat er dan ook nieuw leiderschap waar veel mensen zo dringend naar op zoek zijn.