Hij deed zijn werk perfect. Tot hij onverwacht vertrok.

Wat kun je leren wanneer een medewerker die alles goed doet, besluit ontslag te nemen?

Herkenbaar? Net terug van vakantie en dan die ontslagmelding waar je niet op gerekend had. Ergens eind augustus, begin september gebeurt het regelmatig. Een medewerker die na de vakantie aangeeft dat hij of zij een andere baan gevonden heeft. Voor de medewerker zelf uiteraard geen verrassing. Die twijfel zat er al veel langer. Alleen was er geen ruimte om erover te praten. En dan kan een moment van reflectie in de vakantie net dat zetje zijn dat nodig is.

Een tijdje geleden sprak ik met iemand uit mijn vriendenkring. Over een collega, IT-professional, gedreven en goed in zijn vak. Na de zomervakantie kwam hij terug met de melding: ik neem ontslag. Geen ruzie, geen incident, geen burn-out. Gewoon de rustige, nuchtere conclusie dat hij al een tijd hetzelfde werk deed, en dat er nooit een moment was geweest om het over iets anders te hebben dan de lopende projecten.

Herkenning

Dit verhaal staat niet op zichzelf. Ik hoor het wel vaker, juist in functies waarin mensen inhoudelijk sterk zijn en daardoor makkelijk ingezet blijven worden op wat ze al beheersen. De resultaten zijn goed, leidinggevenden en klanten zijn tevreden, dus waarom zou je daar iets aan veranderen? Die vraag of iemand nog voldoende uitdagingen heeft, stelt bijna niemand. Tot iemand na de vakantie besluit 'm zelf te beantwoorden.

Stilstand

Wat deze IT-professional overkwam, is geen verwaarlozing in de klassieke zin. Niemand heeft hem slecht behandeld. Hij deed zijn werk goed, kreeg goede beoordelingen en van tijd tot tijd salarisverhoging. Voorspelbaar, beheersbaar, betrouwbaar, geen risico. Voor de organisatie was dat efficiënt. Voor hem werd het na verloop van tijd onzichtbaar stilstaan — iets dat je pas merkt als je er even helemaal uit bent.

Comfortabel

Als ik dan doorvraag, hoor ik vaak dezelfde verklaringen. De arbeidsmarkt is krap. Headhunters maken overuren en goede IT'ers worden overal weggekaapt. Het was een kwestie van tijd. Allemaal waar, misschien. Maar ook allemaal verklaringen die de aandacht mooi weg houden bij een ongemakkelijkere vraag: wanneer heeft iemand voor het laatst met hem gesproken over wat hij nog wilde léren, in plaats van over de kwaliteit van zijn werk?

Aandacht

Ontwikkeling en coaching worden nog te vaak gezien als iets voor wanneer het niet goed gaat, of als beloning voor wie boven het gevraagde niveau presteert. Terwijl het juist die aandacht is — oprechte interesse in waar iemand naartoe wil, niet alleen in wat iemand oplevert — die maakt dat 'weer hetzelfde werk' bespreekbaar wordt vóórdat iemand er in z'n eentje, op vakantie, een besluit over neemt.

Spiegel

De vraag die op tafel ligt: hoe voorkom ik verloop na de zomer. Die vraag komt te laat als de ontslagmelding er eenmaal is. Dus wanneer heb jij voor het laatst een écht gesprek gehad met iemand in je team over waar hij of zij over vijf jaar wil staan en welke hulp daarvoor nodig is — binnen of buiten het huidige werk? Niet het jaarlijkse voortgangsgesprek waarin het vooral gaat over hoe tevreden je bent of waar de verbetermogelijkheden liggen. Een gesprek zonder agenda, puur nieuwsgierig.

Als je die vraag niet meteen kunt beantwoorden, weet je waarschijnlijk al genoeg.