Vertrouw op mij, dan komt alles goed

iemand vertrouwen is niet altijd vanzelfsprekend

We kennen vast allemaal wel iemand die dit zegt. Soms uit overtuiging, soms uit gewoonte. Helaas werkt vertrouwen niet op commando. Creëren van vertrouwen kost tijd. En als vertrouwen keer op keer wordt geschonden, hoe groot is dan de kans dat je nog durft te vertrouwen?

Basis

Als vertrouwen geschonden wordt, gebeurt er iets met mensen. Ze trekken zich terug. Ze worden voorzichtig. Dat zien we in organisaties, maar ook steeds vaker in de samenleving. Bijvoorbeeld door gebrek aan politiek leiderschap. De groeiende onvrede in Nederland maakt zichtbaar wat we eigenlijk al wisten: vertrouwen is geen bijzaak. Het is de basis. En als die basis ontbreekt, ontstaat er iets anders. Wantrouwen, afstand en uiteindelijk haken mensen af.

Paradox

In mijn trainingen gebruik ik vaak het model van Lencioni. Een model met vertrouwen als basis. Pas als er vertrouwen is, durven mensen het gesprek met elkaar aan te gaan. Ook als het over lastige dingen gaat. En pas dan ontstaat echte betrokkenheid.

Bij politieke leiders zien we iets anders gebeuren. Daar leidt gebrek aan vertrouwen tot conflicten. Alleen lijken anderen daar steeds vaker de dupe van te worden. Betrokkenheid wordt vervangen door ontkenning. En als het mis dreigt te gaat wordt de verantwoordelijkheid bij iemand anders gelegd. Het omgekeerde van wat van goede leiders verwacht wordt.

Kans

Wat kunnen we hier van leren?  Naar mijn mening in elk geval dat als vertrouwen ontbreekt, er ruis ontstaat. En als deze ruis niet weg genomen wordt, dat er dan afstand ontstaat. Als deze afstand blijft groeien, wordt betrokkenheid steeds minder en verdwijnt elke vorm van verbinding. En het lijkt er op dat dat is wat de laatste jaren steeds meer gebeurt.

Parallel

Daarnaast zie ik nog een andere overeenkomst. Politiek is kort cyclisch. Er is Immers maar beperkt tijd. Gedurfde besluiten nemen die op lange termijn goed zijn, kunnen op korte termijn pijn doen en kiezers kosten. Politici houden daar niet van. De volgende verkiezingen zijn nooit ver weg. In organisaties zie ik hetzelfde gebeuren. Ook daar worden gedurfde en noodzakelijke lange termijn beslissingen uitgesteld of niet genomen. Niet omdat mensen geen besluiten willen nemen, maar omdat moeilijke gesprekken spannend zijn en integriteit vergen. Als besluiten uitblijven, ontstaat onduidelijkheid. En onduidelijkheid tast vertrouwen aan.

Lef

Lef of moed begint niet bij grote woorden, maar bij een stille keuze. Durf ik te vertrouwen op mezelf, ook als het spannend wordt? Durf ik te staan voor wat ik belangrijk vind en wat voor mij juist voelt of voor de organisatie noodzakelijk is? Onvoorwaardelijk en ongeacht hoe anderen hierop reageren?  En durf ik de consequenties van mijn keuzes te aanvaarden? Dat is waar leiderschap begint. In de politiek. In organisaties. En bij onszelf.

Ik doe mijn best, maar zal niet ontkennen dat het soms lastig blijft om vol vertrouwen onvoorwaardelijke keuzes te maken. En jij? Waar merk jij in jouw werk of leven dat vertrouwen wankelt. En durf je dan het gesprek te voeren? Met de ander of met jezelf?